Tahar Ben Jelloun, Co to jest islam? Książka dla dzieci i dla dorosłych (franc.: L’islam expliquė aux enfants (et à leurs parents), tłum. Dorota Zańko i Helena Sobieraj, Wydawnictwo Karakter, Kraków, 2015.
Laureat Nagrody Goncourtów i jednocześnie członek rady przyznającej to wyróżnienie próbuje wyjaśnić istotę religii muzułmańskiej oraz przyczyny jej dzisiejszego postrzegania.
Tahar Ben Jelloun podzielił swój wywód na dwie części. W pierwszej rozmawia
z córką, odpowiadając na zadawane przez nią pytania. Druga partia książki zawiera jego artykuły opublikowane wcześniej w różnych periodykach. Po tytule spodziewałem się, że autor poświęci wiele miejsca wyjaśnieniu istoty omawianej religii, historii jej powstania i zmian, jakie przeszła, a także przedstawi jej wpływ na życie i kulturę regionów świata, do których zawędrowała. Część tych elementów odnalazłem w czasie lektury, ale ich powierzchowne potraktowanie sprawiło mi zawód.
W książce znajdziemy przede wszystkim analizę postaw
i poglądów społeczności muzułmańskiej widzianą od wewnątrz wraz z propozycją drogi prowadzącej do złagodzenia zjawiska radykalizacji obecnego szczególnie pośród młodszych jej przedstawicieli.
Pisarz skoncentrował się na przedstawieniu przyczyn dzisiejszych podziałów w łonie muzułman oraz wyjaśnieniu, dlaczego tak silne poparcie zyskują ludzie promujący przemoc w imię Allacha. Przywołując swoje wcześniejsze wypowiedzi, Tahar Ben Jelloun wykazuje sprzeczność pomiędzy postawą przemocy,
a fundamentami islamu jako religii pokoju i szacunku dla ludzi. Obala też narosłe wśród nie-muzułman mity błędnie utożsamiające zwyczaje wywodzące się z tradycji kulturowej z nakazami religii. Bardzo krytycznie ocenia powszechny brak oddzielenia religii od państwa w krajach muzułmańskich, jako jaskółki zmian wskazując jedynie Turcję i Tunezję. W końcowej części na przykładzie społeczeństwa Francji, w której mieszka, pisarz definiuje prace do wykonania zarówno przez władze państwa, jak również przez przywódców diaspory, których zadaniem powinna być dbałość o poprawę nastawienia zewnętrznych społeczności do islamu. Nawołuje zatem przede wszystkim do przemian wewnątrz społeczności muzułmańskich. Najważniejszy krok upatruje w zmianie kształcenia tak, by pokazywać wiernym właściwe oblicze religii objawionej Mahometowi i tym samym zmniejszać wpływ ekstremistów na ich decyzje. Podkreśla również wagę wdrożenia metod poprawy jakości życia francuskich muzułmanów, podkreślając, że szczególnie młodzi ludzie nie widząc życiowych perspektyw, zwracają się ku skrajnym poglądom.
W książce znajdziemy przede wszystkim analizę postaw i poglądów społeczności muzułmańskiej widzianą od wewnątrz wraz z propozycją drogi prowadzącej do złagodzenia zjawiska radykalizacji. Eksponując pokojową stronę prezentowanej religii, autor odwołuje się kilkukrotnie do jej historii. Przedstawia plemiona arabskie rozszerzające jej zasięg jako niosących światło, niemal pomijając zdobywczy charakter ich ekspansji. Formuła przekazu w swojej drugiej części poprzez przytoczenie szeregu wcześniej powstałych tekstów stopniowo staje się nieciekawa, gdyż powtarzanie tez, o których mowa wcześniej nuży i budzi zniecierpliwienie. Sugestia stojąca za tytułem jest myląca. Książka stanowi próbę przekonania jej czytelników, że fundamentalizm religijny wśród muzułman głoszony przez nielicznych ich przedstawicieli nie jest prawdziwą wiarą objawioną Mahometowi.
Przeczytaj też o powieściach pisarza: 1. To oślepiające nieobecne światło oraz 2. Święta noc.
Zdjęcie ilustrujące: David Rodrigo na Unsplash.